Η ελευθερία του Τύπου βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2026. O μέσος όρος της βαθμολογίας των χωρών υποχωρεί σε ιστορικό χαμηλό και περισσότερες από τις μισές χώρες κατατάσσονται πλέον σε «δύσκολη» ή «πολύ σοβαρή» κατάσταση.
Κεντρική εικόνα: RSF, Ευγένιος Καλοφωλιάς
Σουδάν, η μαύρη τρύπα της δημοσιογραφίας
Σουδανοί δημοσιογράφοι που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα, διεθνείς ρεπόρτερ, ερευνητές και ειδικοί μιλούν στο iMEdD για τις προκλήσεις της κάλυψης του εμφυλίου και εξηγούν πώς, εκτός από τις πόλεις, και η πληροφορία βρίσκεται υπό πολιορκία.
Σε χαμηλό 25 ετών βρίσκεται το 2026 η ελευθερία του Τύπου ανά τον πλανήτη, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου 2026, που δημοσίευσαν οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (Reporters Without Borders, RSF), στις 30 Απριλίου.
Ο Δείκτης κατατάσσει κάθε χώρα ή περιοχή (territory) σε λίστα, από τη χώρα με τη μεγαλύτερη ελευθερία του Τύπου προς εκείνη με το πιο ανελεύθερο περιβάλλον για τη δημοσιογραφία. Η συνολική βαθμολογία κάθε χώρας στον Δείκτη υπολογίζεται από την επίδοσή της σε πέντε υποκατηγορίες: το πολιτικό, νομικό, οικονομικό και κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο, καθώς και τη γενικότερη ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Στη φετινή έκθεση, επισημαίνεται ότι ο μέσος όρος της βαθμολογίας των 180 χωρών που εξετάζονται βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2001.
Οι RSF τονίζουν, μάλιστα, πως η πιο απότομη μεταβολή, προς το χειρότερο, καταγράφηκε στον νομικό δείκτη (legal score), «ένα ξεκάθαρο στοιχείο ότι η δημοσιογραφία ποινικοποιείται όλο και περισσότερο σε παγκόσμιο επίπεδο».
Μεταξύ 2025 και 2026, ο νομικός δείκτης, με τον οποίο αξιολογείται το νομικό πλαίσιο που διασφαλίζει την ασφαλή και ελεύθερη άσκηση της δημοσιογραφίας, σημείωσε μεταβολή προς το χειρότερο στο 60% των κρατών της έρευνας. Αναφέρεται, μάλιστα, πως η επέκταση των περιοριστικών νομικών πλαισίων έχει «κερδίσει έδαφος» και σε δημοκρατικές χώρες, συνοδευόμενες συχνά από καταχρηστικές εφαρμογές της νομοθεσίας κατά των δημοσιογράφων, ιδίως στο πλαίσιο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.
Το ρεπορτάζ όταν στο διαδίκτυο πέφτει «μαύρο»
Δημοσιογράφοι παγκοσμίως αντιμετωπίζουν διακοπές διαδικτύου, καταφεύγοντας σε επικίνδυνες λύσεις για μετάδοση ειδήσεων, αποκαλύπτοντας λογοκρισία, βλάβες και κόστος
Υποχώρηση της ελευθερίας του Τύπου διεθνώς
Η εικόνα της ελευθερίας του Τύπου στις μισές χώρες (52,2%), που περιλαμβάνονται στην έρευνα, κατατάσσεται πλέον στις κατηγορίες «δύσκολη» και «πολύ σοβαρή», με τον παγκόσμιο χάρτη να γίνεται ολοένα και πιο κόκκινος με την πάροδο του χρόνου, καθώς στην έναρξη της έρευνας το 2002 αυτές οι δύο κατηγορίες αποτελούσαν μειοψηφία (13,7%). Παράλληλα, το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει σε χώρες όπου η ελευθερία του Τύπου χαρακτηρίζεται ως «καλή» έχει μειωθεί δραματικά από 20% το 2002 σε λιγότερο από 1% το 2026.
Τα αυταρχικά καθεστώτα, οι συνένοχες ή ανίκανες πολιτικές δυνάμεις, οι κερδοσκοπικοί οικονομικοί παράγοντες και οι ανεπαρκώς ρυθμιζόμενες διαδικτυακές πλατφόρμες φέρουν την άμεση και συντριπτική ευθύνη για την παγκόσμια υποβάθμιση της ελευθερίας του Τύπου.
Ανν Μποκαντέ, διευθύντρια σύνταξης των RSF.
«Αν και οι επιθέσεις κατά του δικαιώματος στην ενημέρωση είναι ποικίλες και σύνθετες, οι δράστες τους ενεργούν πλέον ανοιχτά. Τα αυταρχικά καθεστώτα, οι συνένοχες ή ανίκανες πολιτικές δυνάμεις, οι κερδοσκοπικοί οικονομικοί παράγοντες και οι ανεπαρκώς ρυθμιζόμενες διαδικτυακές πλατφόρμες φέρουν την άμεση και συντριπτική ευθύνη για την παγκόσμια υποβάθμιση της ελευθερίας του Τύπου», αναφέρει η διευθύντρια σύνταξης των RSF, Ανν Μποκαντέ, τονίζοντας ότι «εντός αυτού του πλαισίου, η αδράνεια ισοδυναμεί με συναίνεση».
Το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει σε χώρες όπου η ελευθερία του Τύπου χαρακτηρίζεται ως «καλή» έχει μειωθεί δραματικά από 20% το 2002 σε λιγότερο από 1% το 2026.
Οι χώρες με την περισσότερη και τη λιγότερη ελευθερία του Τύπου
Για 10η συνεχόμενη χρονιά, η Νορβηγία βρέθηκε στην κορυφή της κατάταξης, θέση στην οποία έχει βρεθεί 16 φορές από το 2002, και ακολουθείται από την Ολλανδία και την Εσθονία. Στον αντίποδα, η Ερυθραία βρέθηκε για τρίτο συναπτό έτος στην τελευταία θέση, καταγράφοντας μάλιστα τη χαμηλότερη βαθμολογία των τελευταίων πέντε ετών. Τη χώρα της Αφρικής ακολουθούν η Βόρεια Κορέα και η Κίνα, ενώ τέταρτο από το τέλος βρίσκεται το Ιράν.
Οι ΗΠΑ σημείωσαν και αυτές καθοδική πορεία το 2026, σε σύγκριση με το 2025, με τη χώρα να χάνει επτά θέσεις και να βρίσκεται στη 64η, έπειτα από τις, όπως αναφέρουν οι RSF, «συστημικές» επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου στα ΜΜΕ.
Ελλάδα: Άνοδος στον Δείκτη, αλλά σταθερά τελευταία στην ΕΕ – πίεση από υποκλοπές και SLAPPs
Το 2026, η Ελλάδα ανέβηκε από την 89η στην 86η θέση παγκοσμίως στον Δείκτη Eλευθερίας του Τύπου, παραμένοντας, ωστόσο, από το 2022 η χώρα με τη χαμηλότερη βαθμολογία ανάμεσα στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις αμέσως υψηλότερες από την Ελλάδα θέσεις βρίσκονται η Κύπρος (80η θέση), η Ουγγαρία (74η θέση) και η Βουλγαρία (71η θέση).
Οι RSF σημειώνουν ότι η ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «συστημική κρίση από το 2021», αναφέροντας ότι το σκάνδαλο των υποκλοπών από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ), αλλά και η δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ το 2021 δεν έχουν ακόμα επιλυθεί. Ταυτόχρονα, οι δημοσιογράφοι στην Ελλάδα βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με αγωγές SLAPP (στρατηγικές νομικές αγωγές ενάντια στη συμμετοχή του κοινού).
