Η συνιδρύτρια της startup από τη Σιγκαπούρη εξηγεί στο Reuters Institute πώς χρησιμοποιούν διαδραστικά μέσα, για να καλύψουν θέματα που εκτείνονται από την επιρροή της Κίνας, μέχρι το εμπόριο άγριας ζωής.
Το παρόν αποτελεί μετάφραση και αναδημοσίευση από το iMEdD στα ελληνικά. Το πρωτότυπο άρθρο δημοσιευτηκε από το The Reuters Institute for the Study of Journalism στις 22/7/2025. Μεταφράστηκε και αναδημοσιεύεται από το iMEdD κατόπιν άδειας. Η αναδημοσίευσή του απαιτεί άδεια από τον εκδότη.
Μετάφραση: Ανατολή Σταυρουλοπούλου
Κεντρική εικόνα: Η ομάδα του Kontinentalist. Ευγενική παραχώρηση: The Kontinentalist
Μια πρωτοποριακή startup αφηγηματικής δημοσιογραφίας (storytelling) δίνει στην οπτική δημοσιογραφία δεδομένων μια ξεκάθαρα ασιατική ταυτότητα. To Kontinentalist έχει ως έδρα τη Σιγκαπούρη και ξεκίνησε με την αποστολή να καλύψει τις επιπτώσεις της πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» της Κίνας σε όλη την Ασία. Έκτοτε, έχει επεκτείνει τη θεματολογία της, καλύπτοντας ζητήματα όπως η διαφθορά σε φάρμες πιθήκων στην Καμπότζη, οι άμεσες ξένες επενδύσεις στο Λάος το οποίο είναι βυθισμένο στο χρέος, αλλά και μύθοι και τέρατα από όλη την Ασία — όλα μέσα από έναν διαδραστικό, immersive και ζωντανό σχεδιασμό.
Το Kontinentalist διαφέρει από τα παραδοσιακά MME. Η αφηγηματική του προσέγγιση κάνει μια συνειδητή στροφή προς το «αργό» ρεπορτάζ, σε έναν κόσμο όπου οι ρυθμοί είναι καταιγιστικοί. Ένα άρθρο χρειάζεται συνήθως δύο με τρεις μήνες για να ολοκληρωθεί. Μεγαλύτερα αφιερώματα, όπως η συνεργασία με το Visualising Palestine, με τίτλο Gaza Lives, μπορεί να διαρκέσουν μέχρι και έναν χρόνο. Κάθε ιστορία σχεδιάζεται από κοινού από μια ομάδα περίπου δώδεκα ατόμων.
«Μας ενδιαφέρει περισσότερο το αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου, ασχέτως με το αν θα παραμείνει επίκαιρο ένα κείμενο μετά από τέσσερα ή πέντε χρόνια», λέει η συνιδρύτρια Πέι Γινγκ Λο (Pei Ying Loh), η οποία τονίζει πως προτιμούν τον ποιοτικό αντίκτυπο από τα διαφημιστικά έσοδα ή τον αριθμό των αναγνωστών: «Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι το εξής: Αν ο κόσμος διαβάσει ένα κείμενο, τι κάνει μετά γι’ αυτό;».
Το επιχειρηματικό μοντέλο του Kontinentalist περιλαμβάνει στούντιο και συμβουλευτικές υπηρεσίες, συνδρομές και εργαστήρια, τα οποία χρηματοδοτούν τα δημοσιογραφικά του έργα. Παράλληλα αναπτύσσει το Lapis, ένα no-code εργαλείο που επιτρέπει στους χρήστες να συνδυάζουν και να οπτικοποιούν δεδομένα και κείμενα. Το Lapis ακόμη βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και θα είναι διαθέσιμο σε όσους εγγραφούν σε λίστα αναμονής, ενώ σύντομα θα κυκλοφορήσει σε δοκιμαστική έκδοση. Το εργαλείο χρηματοδοτείται εν μέρει από τη Google και από τη μητρική εταιρεία του οργανισμού, Potato Productions, μια συλλογικότητα κοινωνικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιείται σε διάφορους τομείς –από τη μόδα, μέχρι τις εκδόσεις. Η Potato Productions, που ιδρύθηκε από τον πρώην δημοσιογράφο και επιχειρηματία Λι Χαν Σι (Lee Han Shih), αναλαμβάνει τη διοικητική υποστήριξη του Kontinentalist, χωρίς να εμπλέκεται στο δημοσιογραφικό περιεχόμενο.
Μίλησα με τη συνιδρύτρια της startup, Πέι Γινγκ Λο, για την προσέγγισή τους στην οπτική δημοσιογραφία δεδομένων, τη σημασία των εργαλείων που φτιάχνονται από και για Ασιάτες και τον ρόλο αυτών των εργαλείων στο διαρκώς εξελισσόμενο οικοσύστημα των ΜΜΕ στην περιοχή. Η συζήτηση έχει υποστεί επιμέλεια για λόγους σαφήνειας και συντομίας.
Ένα από τα στοιχεία που τραβούν αμέσως την προσοχή στο Kontinentalist είναι ο immersive σχεδιασμός του. Ποια είναι η φιλοσοφία σας;
Έχουμε μια εξαιρετική ομάδα σχεδιασμού με πολύ έμπειρο επικεφαλής, η οποία είναι υπεύθυνη για τα υπέροχα γραφικά που βλέπετε. Οι βασικές μας αρχές είναι οι εξής: από άποψη αισθητικής, θέλουμε ζωντανό, όμορφο design που απευθύνεται κυρίως στη Gen Z. Κεντρικές αξίες μας είναι η συμπερίληψη, ο σεβασμός και η ανάδειξη της διαφορετικότητας, καθώς και η αναγνώριση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και προτιμήσεων κάθε τόπου. Χρησιμοποιούμε πολλά τοπικά μοτίβα και χρώματα στο design μας.
Έχουμε, επίσης, πολύ ξεκάθαρες αρχές για τον τρόπο που αποτυπώνονται οι πολιτισμικές διαφορές και η διαφορετικότητα στο design μας. Αποφεύγουμε τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις, ειδικά τις ευρωκεντρικές. Δεν χρησιμοποιούμε, για παράδειγμα, το κόκκινο χρώμα για την Κίνα και αποφεύγουμε τις στερεοτυπικές εικόνες που συνδέουν τη χώρα με δράκους ή πάντα. Για κάθε ιστορία που δημοσιεύουμε, οι επιλογές που κάνουμε είναι απολύτως συνειδητές.
Πώς στηρίζετε τη λειτουργία σας οικονομικά;
Διαφέρουμε από τα περισσότερα μέσα, γιατί δεν έχουμε χορηγούμενο περιεχόμενο και διαφημίσεις. Ήταν συνειδητές αποφάσεις, γιατί καταλάβαμε ότι επηρεάζουν την αξιοπιστία της ενημέρωσης. Θέλουμε οι άνθρωποι να εμπιστεύονται τη δουλειά μας.
Φυσικά, πρέπει κι εμείς να ζήσουμε και να ισορροπήσουμε τα οικονομικά μας. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που λειτουργούμε και ως στούντιο. Η δομή μας είναι παρόμοια με την ιστοσελίδα The Pudding, η οποία ασχολείται με τη δημοσιογραφία δεδομένων. Έχουμε κι ένα άλλο τμήμα, το οποίο ονομάζουμε Kontinentalist Studio, όπου προσφέρουμε παρόμοιες υπηρεσίες σε πελάτες που χρειάζονται οπτικοποίηση δεδομένων ή storytelling που βασίζεται σε δεδομένα.
Επιπλέον, έχουμε διευρύνει τις δραστηριότητές μας. Πλέον διοργανώνουμε και εργαστήρια για storytelling που βασίζεται σε δεδομένα και απευθύνεται σε ανθρώπους από διάφορους τομείς – από υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και ανθρώπους που ασχολούνται με την επικοινωνία σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, μέχρι επιστήμονες δεδομένων. Βρισκόμαστε επίσης στη φάση ανάπτυξης του Lapis, ενός εργαλείου που θα λειτουργεί ως σύστημα διαχείρισης περιεχομένου και θα διευκολύνει τον καθένα να ασχοληθεί μόνος του με το storytelling που βασίζεται σε δεδομένα.
Στην πράξη, κάνουμε πολλά ακόμα, όπως workshops και εκδηλώσεις για την κοινότητα. Προσπαθούμε επίσης να τρέξουμε ένα πρόγραμμα μελών που λέγεται Kawan. Το Lapis έχει απορροφήσει σημαντικό μέρος των επενδύσεών μας –έχουμε τη στήριξη του Google Innovation Challenge, αλλά προς το παρόν χρηματοδοτούμαστε κυρίως από τον μητρικό μας όμιλο.
Δεν θέλουμε να παγιδευτούμε σε μια λογική που εστιάζει αποκλειστικά στη δημοσίευση περιεχομένου. Θέλουμε να ανοίξουμε νέους δρόμους συνεργασίας και σύμπραξης με διάφορους φορείς. Αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή μιας καλλιτεχνικής έκθεσης, μιας εκδήλωσης, ενός πρότζεκτ που βασίζεται σε δεδομένα ή ακόμα και της συνεργασίας με οργανισμούς που χρειάζονται υποστήριξη στη διαδικασία συλλογής δεδομένων. Έχουμε ήδη δεχτεί πολλά αιτήματα από ακτιβιστές που χρειάζονται στήριξη στη συλλογή και διαχείριση δεδομένων. Στη Νοτιοανατολική Ασία η πρόσβαση στα δεδομένα είναι συχνά δύσκολη, καθώς βρίσκονται στα χέρια των ισχυρών και της εξουσίας.
Πείτε μας περισσότερα για το Lapis. Πώς μπορούν να το αξιοποιήσουν οι δημοσιογράφοι; Και ποια είναι τα επόμενά σας βήματα;
Το Lapis ξεκίνησε ως απάντηση στα δικά μας προβλήματα. Διαπιστώσαμε ότι το storytelling που βασίζεται σε δεδομένα είναι μια διαδικασία με πολλά εμπόδια. Η σχεδίαση του Lapis κάνει την αφήγηση μέσω δεδομένων πιο απλή, όχι μόνο γιατί διευκολύνει τη σύνθεση των τεχνικών στοιχείων (όπως τις οπτικοποιήσεις δεδομένων και τα στοιχεία του κειμένου), αλλά και γιατί λειτουργεί ως εργαλείο συνεργασίας για τις δημοσιογραφικές ομάδες. Το Lapis τις απαλλάσσει από την αναζήτηση παλαιότερων εκδοχών κειμένων που έχουν αποθηκευτεί σε πολλαπλά αρχεία, καθώς λειτουργεί σαν εργαλείο διαχείρισης εκδόσεων. Η ομάδα μπορεί να δουλεύει ταυτόχρονα στο ίδιο υλικό. Εάν, για παράδειγμα, ένας σχεδιαστής αλλάξει ένα στοιχείο της ιστορίας, δεν χρειάζεται να ξαναστηθεί ολόκληρο το αρχείο από την αρχή.
Αυτό είναι ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε συχνά σε αφηγήσεις με έντονα οπτικά στοιχεία: Με μια μικρή αλλαγή, πρέπει να ξαναφορτωθεί ολόκληρο το αρχείο, που συνήθως είναι βαρύ και δύσχρηστο. Ο προγραμματιστής αναγκάζεται να ψάχνει χειροκίνητα την ακριβή λέξη για να την αφαιρέσει. Το Lapis έχει λύσει πολλά από αυτά τα προβλήματα.
Πολλοί δημοσιογράφοι στην Ασία βασίζονται σε εργαλεία που αναπτύσσονται από διεθνείς – κυρίως δυτικούς – οργανισμούς. Πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν αντίστοιχες λύσεις που προέρχονται από την ίδια την Ασία;
Πολύ σημαντικό. Όταν αρχίσαμε να δουλεύουμε πάνω στο Lapis, κάναμε ενδελεχή έρευνα. Διοργανώσαμε ομάδες συζήτησης με δημοσιογράφους στη Νοτιοανατολική Ασία και θυμάμαι χαρακτηριστικά κάποιον να μας λέει ότι η διαχείριση εργασιών στην εταιρεία του γινόταν μέσα από ένα ατελείωτο WhatsApp Chat. Υπάρχει μεγάλη ευελιξία στην επιλογή εργαλείων. Πολλοί χρησιμοποιούν ό,τι εργαλείο βρουν διαθέσιμο –ό,τι είναι φτηνό και εύκολα προσβάσιμο. Πολύ συχνά, δεν υπάρχει ξεκάθαρη δομή.
Επιπλέον, αρκετοί επιλέγουν να δουλεύουν ως ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι, εκτός οργανισμών, επειδή αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε διαφορετικά πρότζεκτ και να εκφράζουν τις δικές τους απόψεις χωρίς περιορισμούς. Είναι μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα, γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει ένα εργαλείο που αντανακλά αυτήν την ευελιξία.
Όταν μιλάμε με ανθρώπους που δουλεύουν στο πεδίο, μας λένε ότι δεν έχουν πάντα τον χρόνο να αναλύσουν μόνοι τους τεράστια σύνολα δεδομένων, ούτε να προσλάβουν designers για να βελτιώσουν την εμφάνιση της δουλειάς τους. Δουλεύουν με ασφυκτικά χρονικά περιθώρια και θέλουν απλώς να παρουσιάσουν μια σημαντική ιστορία βασισμένη σε δεδομένα. Αυτό είναι κάτι που λαμβάνουμε υπόψη κατά τον σχεδιασμό του Lapis, ώστε να υπερπηδήσουμε όσο τον δυνατόν περισσότερα από αυτά τα εμπόδια.
Εξίσου σημαντική είναι και η εκπροσώπηση [δηλαδή, η δημιουργία εργαλείων από και για Ασιάτες] στο τοπίο των διαθέσιμων εργαλείων. Τα περισσότερα [εργαλεία] προέρχονται από αμερικανικές ή ευρωπαϊκές εταιρείες. Όσον αφορά το κόστος, θέλουμε να προσφέρουμε κάτι διαφορετικό.
Η κάλυψη της Ασίας από το Kontinentalist φαίνεται να συμβαδίζει με τον αναδυόμενο ρόλο της Σιγκαπούρης ως περιφερειακού κόμβου για τα μέσα και τον πολιτισμό. Πώς λειτουργεί εκεί μια επιχείρηση;
Ένα από τα πλεονεκτήματα είναι ότι η Σιγκαπούρη προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον όσον αφορά την καθημερινή ζωή. Υπάρχουν δομικά πλεονεκτήματα, καθώς τα συστήματα που έχουν θεσπιστεί κάνουν πιο εύκολη τη λειτουργία μιας εταιρείας… Επιπλέον, η χρήση των αγγλικών ως βασική γλώσσα μάς επιτρέπει να απευθυνόμαστε πιο εύκολα και σε κοινό εκτός Σιγκαπούρης.
Από την άλλη, υπάρχουν και αρνητικά, κυρίως σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία για τα μέσα ενημέρωσης. Τα τελευταία χρόνια έχουν ψηφιστεί νόμοι όπως ο Νόμος για την Προστασία από Ψευδείς Διαδικτυακές Πληροφορίες και τη Χειραγώγηση (POFMA) και ο Νόμος περί Ξένης Παρέμβασης (FICA). Αυτές οι διατάξεις μάς έχουν περιορίσει με διάφορους τρόπους και μας αναγκάζουν να είμαστε πολύ προσεκτικοί στις ιστορίες που επιλέγουμε να καλύψουμε και να συζητήσουμε.
Οι νόμοι αυτοί επηρεάζουν σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους που έχουμε, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε εύκολα να απευθυνθούμε σε διεθνείς φορείς για χρηματοδότηση για ένα θέμα που το κράτος μπορεί να θεωρεί ευαίσθητο ή απειλή για την εθνική ασφάλεια. Είναι κάτι που πάντα λαμβάνουμε υπόψη, πριν αποφασίσουμε αν και πώς θα καλύψουμε ένα θέμα με νόμιμο, ασφαλή και υπεύθυνο τρόπο. Γνωρίζουμε πολλούς ανθρώπους στη Σιγκαπούρη που έχουν επηρεαστεί από αυτούς τους νόμους. Δημιουργείται, έτσι, ένα κλίμα που δεν είναι ιδιαίτερα φιλικό απέναντι στην ελεύθερη και ανοιχτή ενημέρωση.
Παρόλα αυτά, η παρουσία μας στη Σιγκαπούρη μάς δίνει τη δυνατότητα να δώσουμε βήμα στους συνεργάτες μας στην περιοχή. Έχουμε δημοσιεύσει ιστορίες που δεν μπορούν να βγουν αλλού. Έχουμε μιλήσει για το Πακιστάν, τη Μιανμάρ, ακόμα και για το Χονγκ Κονγκ.
Πώς βλέπετε την εξέλιξη της δημοσιογραφίας δεδομένων στην Ασία;
Υπάρχει η αντίληψη ότι η δημοσιογραφία δεδομένων είναι ένα καινούργιο πεδίο, αλλά στην πραγματικότητα υπάρχει εδώ και πολύ καιρό. Όταν δουλεύεις με δεδομένα, αναγκάζεσαι να κάνεις μια αυτοκριτική όσον αφορά τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις σου. Πρέπει να συγκρίνεις τα δεδομένα σου και να αναρωτηθείς αν αυτό που βλέπεις είναι πραγματικά κάτι ασυνήθιστο ή αν συμβαίνει σε ανησυχητικό βαθμό.
Από την άλλη, ισχύει και το αντίστροφο: όταν έχεις ένα σύνολο δεδομένων και το έχεις αναλύσει, είναι εξίσου σημαντικό να το αντιπαραβάλεις με την εμπειρία των ανθρώπων. Τα δεδομένα έχουν ισχυρή πειθώ, αλλά αυτό είναι δίκοπο μαχαίρι. Είναι εξαιρετικά πειστικά –αλλά και επικίνδυνα. Πρέπει να μπορείς να πείσεις, αλλά να το κάνεις με τρόπο που δεν είναι αποκομμένος από την πραγματικότητα των ανθρώπων.
Στη Νοτιοανατολική Ασία, η μεσαία τάξη [μεγαλώνει και διευρύνεται συνεχώς]. Η εισοδηματική ανισότητα παραμένει υψηλή, αλλά οι πολίτες ενημερώνονται όλο και περισσότερο. Τα social media έχουν παίξει σημαντικό ρόλο σε αυτό και πιστεύω πως όσο αυξάνεται η γενική παιδεία, ειδικά ο γραμματισμός δεδομένων, τόσο θα ενισχύεται η ζήτηση για τέτοιου είδους περιεχόμενο. Ο κόσμος δεν θα αρκείται πια μόνο σε ποιοτικά ρεπορτάζ· θα θέλει να δει τον τρόπο με τον οποίο τα δεδομένα επηρεάζουν βασικούς τομείς – όχι μόνο την οικονομία, αλλά και πολιτιστικά ζητήματα. Όσο διευρύνεται αυτή η βάση, τόσο θα αναπτύσσεται και η δημοσιογραφία δεδομένων.
