Στο Σουδάν, μια αθέατη ανθρωπιστική καταστροφή παραμένει σε εξέλιξη και η δημοσιογραφία αποτελεί ρίσκο ζωής. Σουδανοί δημοσιογράφοι που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα, διεθνείς ρεπόρτερ, ερευνητές και ειδικοί μιλούν στο iMEdD για τις προκλήσεις της κάλυψης του εμφυλίου και εξηγούν πώς, εκτός από τις πόλεις, και η πληροφορία βρίσκεται υπό πολιορκία.
Κεντρική εικόνα: Ευγένιος Καλοφωλιάς
To Σουδάν είναι από τα πιο επικίνδυνα σημεία στον πλανήτη για να είναι κανείς δημοσιογράφος, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (Reporters Sans Frontières) για το 2025. Από τον Απρίλιο του 2023, βρίσκεται σε εξέλιξη εμφύλιος πόλεμος, στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η διαμάχη μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων του Σουδάν (Sudanese Armed Forces, SAF) και της παραστρατιωτικής οργάνωσης Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (Rapid Support Forces, RSF).
Από την έναρξή του, ο εμφύλιος έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 150.000 ανθρώπους και έχει οδηγήσει στον θάνατο συνολικά 16 δημοσιογράφων και εργαζομένων στα ΜΜΕ, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής για την Προστασία των Δημοσιογράφων (Committee to Protect Journalists, CPJ). Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις των δημοσιογράφων Μουαουίγια Αμπντέλ Ράζεκ (Muawiya Abdel Razek) και Τατζ αλ-Σιρ Άχμεντ Σουλεϊμάν (Taj al-Sir Ahmed Suleiman), οι οποίοι δολοφονήθηκαν, το 2024 και το 2025 αντίστοιχα, από τις RSF μέσα στα ίδια τους τα σπίτια.
Η αφήγηση της Γάζας: ανάμεσα στην κάλυψη και τη σιωπή
Με την εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς να αποτελεί πλέον γεγονός, πέντε δημοσιογράφοι και επαγγελματίες των ΜΜE περιγράφουν διαφορετικές οπτικές της πραγματικότητας του να καλύπτεις τον πόλεμο με τους περισσότερους νεκρούς δημοσιογράφους στην Ιστορία. Αποτιμούν την εμπειρία των τελευταίων δύο ετών και σχολιάζουν την επόμενη μέρα — που αναμένεται.
Η δημοσιογραφία «υπό πολιορκία»
Οι δημοσιογράφοι στο Σουδάν «έχουν περισσότερα να αντιμετωπίσουν από τις δολοφονίες […] Υπάρχουν ο εκφοβισμός, οι συλλήψεις, τα περιστατικά βιασμών και η πείνα», ενώ συχνές είναι και οι απαγωγές δημοσιογράφων. Στην περίπτωση των γυναικών δημοσιογράφων, μάλιστα, η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται «ως όπλο, για να τις απειλήσουν και να τις φιμώσουν», σημειώνει η Σάρα Κούντα (Sara Qudah), Περιφερειακή Διευθύντρια για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στη CPJ, μιλώντας στο iMEdD σε διαδικτυακή συνάντηση.
«Λέμε πάντα ότι το Νταρφούρ και ειδικά το Ελ Φάσερ βρίσκονται υπό πολιορκία. Όμως, για να είμαστε πιο ακριβείς, δεν είναι μόνο η πόλη που βρίσκεται υπό πολιορκία, είναι και οι πληροφορίες, καθώς και ολόκληρο το οικοσύστημα των μέσων ενημέρωσης αλλά και οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι», συνεχίζει η Κούντα.
Συχνή είναι, επίσης, η διακοπή της πρόσβασης στο Διαδίκτυο αλλά και η έλλειψη χρηματοδότησης, αναφέρει η ίδια, ενώ το 90% των υποδομών των μέσων ενημέρωσης στο Σουδάν έχουν καταστραφεί. Έτσι, «η χώρα μετατρέπεται σε μαύρη τρύπα για την ανεξάρτητη δημοσιογραφία, όπου καμία πληροφορία δεν βγαίνει προς τα έξω και κανένας δημοσιογράφος δεν είναι σε θέση να κάνει ανεξάρτητη και ελεύθερη δημοσιογραφική κάλυψη», σύμφωνα με την Κούντα.
Δεν είναι μόνο η πόλη που βρίσκεται υπό πολιορκία, είναι και οι πληροφορίες. Η χώρα μετατρέπεται σε μαύρη τρύπα για την ανεξάρτητη δημοσιογραφία.
Σάρα Κούντα, Περιφερειακή Διευθύντρια για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, CPJ
Tι συμβαίνει στον εμφύλιο του Σουδάν;
Η σύγκρουση μεταξύ SAF και RSF αποτελεί τον τρίτο εμφύλιο πόλεμο στην ιστορία του ανεξάρτητου Σουδάν, το οποίο, από την ίδρυση του το 1956, έχει γνωρίσει λιγότερα από 20 χρόνια ειρήνης. Ο τωρινός εμφύλιος έχει τις ρίζες του στο πραξικόπημα του 2019 που ανέτρεψε τον Ομάρ αλ-Μπασίρ (Omar al-Bashir), ηγέτη της χώρας από το 1989, ο οποίος κατηγορείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για συμμετοχή στη γενοκτονία του Νταρφούρ, ενώ ήταν Πρόεδρος της χώρας κατά την απόσχιση του Νοτίου Σουδάν από αυτή το 2011.
Οι πραξικοπηματίες του 2019 – και έως τότε συνεργάτες του Μπασίρ – αποτελούν σήμερα τους ηγέτες των δύο αντίπαλων πλευρών του εμφυλίου, με τον Αμπντέλ Φατάχ Αλ-Μπουρχάν (Abdel Fattah al-Burhan) να ηγείται των SAF και τον Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο (Mohamed Hamdan Dagalo), γνωστό και ως Χεμέτι (Hemedti), να διοικεί τις RSF. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών οδηγήθηκαν σταδιακά σε σύγκρουση, με βασική αφορμή το ζήτημα της ενσωμάτωσης των RSF στις SAF, γεγονός που θα υποβίβαζε τη θέση του Χεμέτι.
Σήμερα, ο πόλεμος φαίνεται να βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο, ενώ οι όποιες προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ των δύο πλευρών έχουν αποτύχει. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω λόγω της ανάμειξης ξένων δυνάμεων στον εμφύλιο, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να υποστηρίζουν τις RSF, ενώ η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Ιράν ενισχύουν τις SAF. Κίνητρα για την ανάμειξη αυτών των τρίτων κρατών αποτελούν ο χρυσός του Σουδάν, ο οποίος καταλήγει πρωτίστως στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (Η.Α.Ε) και δευτερευόντως στην Αίγυπτο, καθώς και η πρόσβαση που διαθέτει η χώρα στην Ερυθρά Θάλασσα και τις εμπορικές της οδούς. Ευρύτερες περιφερειακές διαμάχες, όπως αυτή μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Η.Α.Ε., βρίσκουν, επίσης, πεδίο έκφρασης στον σουδανικό εμφύλιο.
Η πτώση του Ελ Φάσερ
Μία από τις μεγαλύτερες θηριωδίες του σουδανικού εμφυλίου σημειώθηκε στις 26 Οκτωβρίου του 2025, όταν οι RSF κατέλαβαν την πόλη Ελ Φάσερ, πρωτεύουσα της πολιτείας του Βόρειου Νταρφούρ, μετά από 18 μήνες πολιορκίας. Χιλιάδες αθώοι πολίτες δολοφονήθηκαν, ενώ υπάρχουν αναφορές για σεξουαλική βία κατά γυναικών και ανήλικων κοριτσιών. Οι σφαγές ξυπνούν μνήμες από τη γενοκτονία στο Νταρφούρ, όπου βασικό ρόλο έπαιξαν οι πολιτοφυλακές Τζαντζαουίντ, μετεξέλιξη των οποίων αποτελούν οι RSF.
Μετά την πτώση του Ελ Φάσερ, υπήρχαν αγνοούμενοι δημοσιογράφοι, με πιο γνωστή περίπτωση αυτή του Μουάμαρ Ιμπραχίμ (Muammar Ibrahim), ο οποίος απήχθη από τις RSF στις 26 Οκτωβρίου, ενώ η τύχη του παραμένει άγνωστη. Δημοσιογράφοι που κατόρθωσαν να διαφύγουν από την πόλη καταγγέλλουν πως υπέστησαν απειλές και βασανιστήρια από μέλη των RSF.
Ανωνυμία, συλλήψεις και μπλακ άουτ – ρεπορτάζ εν καιρώ πολέμου
Ο Χαϊντάρ Αμπντελκαρίμ (Haydar Abdelkarim), δημοσιογράφος-ελεύθερος επαγγελματίας από το Σουδάν που πλέον ζει στην Κένυα, έφυγε από τη χώρα περίπου τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. Μέσα σε αυτό το διάστημα συνέχιζε να δουλεύει ως δημοσιογράφος για το Ayin Network, αλλά οι προκλήσεις ήταν μεγάλες: τόσο οι SAF όσο και οι RSF στοχοποιούσαν τους δημοσιογράφους του συγκεκριμένου μέσου, οι οποίοι φοβούμενοι για την ασφάλειά τους, αναγκάζονταν να δημοσιεύουν ανώνυμα. Οι διακοπές στον ηλεκτρισμό και το Ίντερνετ καθιστούσαν τη δουλειά τού Αμπντελκαρίμ ακόμα δυσκολότερη.
Κατά την προσπάθειά του να φύγει από τη Χαρτούμ, πρωτεύουσα του Σουδάν, μαζί με έναν φίλο του, τους σταμάτησαν οι παραστρατιωτικές RSF σε ένα σημείο ελέγχου, οι οποίες, όταν έμαθαν ότι είναι δημοσιογράφοι, άρχισαν «να μας φωνάζουν και [να συζητούν εάν θα] μας πυροβολήσουν. Ήμαστε, όμως, τυχεροί: ένα αεροπλάνο άρχιζε να βομβαρδίζει, οπότε μας πήραν μέσα σε ένα σπίτι και μας ανέκριναν […] Έλεγξαν τα πάντα: τα laptop, τα κινητά μας, τις αποσκευές μας, προσπαθώντας να επιβεβαιώσουν ότι δεν είμαστε μέλη των SAF. Μετά από έξι ώρες μας επέτρεψαν να φύγουμε», λέει στο iMEdD μέσω τηλεδιάσκεψης.
Άρχισαν «να μας φωνάζουν και [να συζητούν εάν θα] μας πυροβολήσουν. Ήμαστε, όμως, τυχεροί: ένα αεροπλάνο άρχιζε να βομβαρδίζει, οπότε μας πήραν μέσα σε ένα σπίτι και μας ανέκριναν. Μετά από έξι ώρες μας επέτρεψαν να φύγουμε.
Χαϊντάρ Αμπντελκαρίμ, δημοσιογράφος-ελεύθερος επαγγελματίας από το Σουδάν
Συνεχίζοντας το επικίνδυνο ταξίδι τους, έφτασαν στο Αλ Καλαμπάτ, μια μικρή πόλη στα σύνορα Σουδάν και Αιθιοπίας. Εκεί, όταν οι SAF «σκάναραν [τα διαβατήριά μας], ανακάλυψαν ότι είμαστε δημοσιογράφοι. Αμέσως κράτησαν τα διαβατήριά μας και […] μας είχαν υπό κράτηση για περισσότερες από οκτώ ώρες». Εκείνη την ημέρα, έχασαν την ευκαιρία τους να εκδώσουν βίζα για την Αιθιοπία.
Στόχος των RSF υπήρξε και ο Έισα Νταφάλα (Eisa Dafalla), Σουδανός ανεξάρτητος δημοσιογράφος που πλέον μένει στην Ουγκάντα και με τον οποίο καταφέραμε να μιλήσουμε, μέσω γραπτών μηνυμάτων και διαδικτυακής κλήσης, εφόσον αποκαταστάθηκε το Ίντερνετ στη χώρα, μετά το πέρας των πρόσφατων εκλογών.
Πηγαίνοντας να δουλέψει σε μια αγορά στη Νιάλα, την πρωτεύουσα της πολιτείας του Νότιου Νταρφούρ, στις 15 Μαΐου του 2023, «είχα μαζί μου μια κάμερα και το τηλέφωνό μου, ήμουν με έναν οπερατέρ που δούλευε μαζί μου […] Κάποιοι στρατιώτες των RSF ήρθαν και με ρώτησαν τι δουλειά έχω εκεί, μου είπαν ότι δεν επιτρέπεται να δουλεύω εκεί». Στη συνέχεια, τον συνέλαβαν, παίρνοντας τον εξοπλισμό του και όσα χρήματα είχε πάνω του. «Το βράδυ ξεκίνησε μια επίθεση και τότε μου είπαν πως μπορώ να φύγω, αλλά δεν θα μπορούσα να επιστρέψω». Η σύλληψη αυτή ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που οδήγησαν τον Νταφάλα να φύγει από το Σουδάν.
Καλύπτοντας το Σουδάν, έξω από το Σουδάν
Παρά τις αντιξοότητες, οι δημοσιογράφοι από το Σουδάν έχουν βρει τρόπους να προσαρμοστούν, με εκατοντάδες να έχουν καταφύγει σε γειτονικές χώρες, ιδίως στην Αίγυπτο, την Ουγκάντα και την Κένυα, από όπου συνεχίζουν να καλύπτουν δημοσιογραφικά τον εμφύλιο.
Από την Ουγκάντα, ο Νταφάλα συνεχίζει να ρίχνει φως σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδίως στην περιοχή του Νταρφούρ, συνεργαζόμενος κυρίως με το σουδανικό μέσο Jubraka News, αλλά και με διεθνή μέσα, όπως τα διαδικτυακά The New Humanitarian και The New Arab. «Μία από τις βασικές προκλήσεις» που αντιμετωπίζει «είναι η άρνηση αξιωματούχων και από τις δύο πλευρές του πολέμου να προβούν σε δηλώσεις. Κάθε πλευρά προτιμά να μοιράζεται πληροφορίες μόνο με δημοσιογράφους που υποστηρίζουν τη θέση της», αναφέρει. Αν και σήμερα ο ίδιος βρίσκεται εκτός Σουδάν, εξακολουθεί να δέχεται απειλές λόγω της δουλειάς του.
O δε Αμπντελκαρίμ, μετά τη μετεγκατάστασή του στην Κένυα, έχει ασχοληθεί με θέματα σχετικά με τον εμφύλιο, δίνοντας και εκείνος έμφαση στο Νταρφούρ, τον τόπο καταγωγής του, συνεργαζόμενος με μέσα όπως το Ayin Network και το New Humanitarian. Ωστόσο, η πρόσβασή του σε πηγές εντός του Σουδάν είναι δύσκολη, καθώς τόσο οι SAF όσο και οι RSF παρακολουθούν τις επικοινωνίες, όπως λέει ο ίδιος, με αποτέλεσμα «κάποιες φορές ακόμη και η οικογένειά μας να φοβάται πολύ να μας μιλήσει». Στο Νταρφούρ, προσθέτει, η σύνδεση στο Ίντερνετ είναι πολύ ακριβή: «μερικές φορές χρειάζομαι πάνω από έναν μήνα μόνο για να μιλήσω με πηγές εκεί, επειδή κάποιες φορές δεν έχουν χρήματα για το Ίντερνετ».
Μερικές φορές χρειάζομαι πάνω από έναν μήνα μόνο για να μιλήσω με πηγές στο Νταρφούρ, επειδή κάποιες φορές δεν έχουν χρήματα για το Ίντερνετ.
Χαϊντάρ Αμπντελκαρίμ, δημοσιογράφος-ελεύθερος επαγγελματίας από το Σουδάν
Μία από τις κυριότερες και πιο κρίσιμες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εξόριστοι δημοσιογράφοι είναι ότι «δεν βρισκόμαστε πλέον στον τόπο των εξελίξεων», κάτι που συχνά καθιστά την επαλήθευση των πληροφοριών δύσκολη, επισημαίνει, μιλώντας στο iMEdD, ο Χασάν Μπερκία (Hassan Berkia), δημοσιογράφος-ελεύθερος επαγγελματίας από το Σουδάν, ο οποίος μοιράζει τη ζωή του ανάμεσα στην Αίγυπτο, την Ουγκάντα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο εμφύλιος έχει επιδεινώσει τις προϋπάρχουσες εθνοτικές εντάσεις, κάτι που επηρεάζει και τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ δημοσιογράφου και πηγών, μας λέει ο Μπερκία μέσω μηνυμάτων στο Whats App. «Σε πολλές περιπτώσεις, πηγές έχουν αμφισβητήσει την εθνοτική μου καταγωγή και τον τόπο προέλευσής μου», συνεχίζει, ενώ, κάποιες άλλες έχουν εκδηλώσει «έντονη καχυποψία, όταν καταλάβαιναν ότι προερχόμουν από διαφορετική γεωγραφική περιοχή από τη δική τους».
Ο Μπερκία υπογραμμίζει τη δεινή κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι γυναίκες δημοσιογράφοι στο Σουδάν, αναφέροντας ότι, λόγω της υφιστάμενης σεξουαλικής βίας, πολλές από αυτές έχουν αναγκαστεί να φύγουν από τη χώρα.
Ο εμφύλιος έχει επιδεινώσει τις προϋπάρχουσες εθνοτικές εντάσεις, κάτι που επηρεάζει και τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ δημοσιογράφου και πηγών.
Η διεθνής ματιά μιας Ελληνίδας δημοσιογράφου
Εμπόδια συναντούν και οι δημοσιογράφοι διεθνών μέσων ενημέρωσης που επιχειρούν να καλύψουν το ζήτημα. Η Αλεξία Καλαϊτζή, δημοσιογράφος στην ΕΡΤ και στην εφημερίδα Καθημερινή, βρέθηκε σε δημοσιογραφική αποστολή στην περιοχή τον Δεκέμβριο του 2025, ερευνώντας τη ζωή των Σουδανών προσφύγων στους καταυλισμούς του γειτονικού Τσαντ για την εκπομπή Φάσμα της ΕΡΤ.
Ήταν «ουσιαστικά αδύνατο», όπως αναφέρει η ίδια, να εισέλθει η αποστολή στο Σουδάν, δεδομένου ότι σε μια εμπόλεμη ζώνη τα θέματα ασφάλειας είναι τεράστια, ενώ «χρειάζεται υλικοτεχνική υποστήριξη τέτοια που δεν την αντέχει εύκολα ένα κανάλι μιας χώρας όπως η Ελλάδα». Και στο Τσαντ, ωστόσο, η ομάδα συνάντησε σειρά προκλήσεων, από τις δαιδαλώδεις γραφειοκρατικές διαδικασίες έως τη δυσκολία εύρεσης «φίξερ» από το Σουδάν. Ελλείψει τοπικών δημοσιογράφων, πολύτιμη στάθηκε η βοήθεια των Γιατρών Χωρίς Σύνορα Ελλάδας.
Η Καλαϊτζή, μιλώντας στο iMEdD, από την Αθήνα πια, για τα ηθικά ζητήματα με τα οποία ήρθε αντιμέτωπη, παραθέτει την περίπτωση μιας πολύ άρρωστης γυναίκας, η οποία είχε φύγει από την πόλη Ελ Φάσερ του Σουδάν: Το «να “ξεκλειδώσω” μεν αυτόν τον άνθρωπο, να πει πληροφορίες από μια πόλη που δεν την ξέρουμε (άρα, είναι δημοσιογραφικά θησαυρός το να έχω πληροφορίες) και, παράλληλα, να μην τον φέρω σε κατάσταση να γίνει χειρότερα από αυτή τη συνέντευξη, ήταν για μένα από τα δυσκολότερα πράγματα που έχω χειριστεί ως δημοσιογράφος».
Η διασταύρωση της πληροφορίας όσο ερευνάς έναν εμφύλιο
Ακριβώς λόγω όλων αυτών των κινδύνων που ενέχει η δημοσιογραφία στο Σουδάν, το Lighthouse Reports επέλεξε να συνδυάσει διαφορετικές μεθόδους, προκειμένου να ερευνήσει τα εγκλήματα των SAF, σύμφωνα με τον Αζίζ Αλνούρ (Aziz Alnour), Υπεύθυνο Ερευνών και δημοσιογράφο από το Σουδάν, ο οποίος επίσης ζει στην Ουγκάντα εδώ και χρόνια. Μέσα από το επιτόπιο ρεπορτάζ, τη χρήση πηγών ανοιχτού κώδικα (OSINT), και τη συνεργασία με τους τοπικούς δημοσιογράφους του Sudan War Monitor (μιας ομάδας δημοσιογράφων και ερευνητών OSINT που καταγράφει τις εξελίξεις του εμφυλίου), το Lighthouse Reports αποκάλυψε πως οι SAF έχουν προβεί σε μαζικές δολοφονίες και εκτοπισμούς αγροτών, προερχόμενων από κοινότητες μη αραβικής καταγωγής, γνωστών ως Κανάμπι, οι οποίοι ζουν στην πολιτεία Αλ Τζαζίρα.
Το ρεπορτάζ εντός του Σουδάν ήταν πολύτιμο, αφού έδωσε στην ομάδα του Lighthouse Reports πρόσβαση σε επιζώντες των εγκλημάτων αλλά και σε πληροφοριοδότες. Παρουσίασε, όμως, και αρκετές δυσκολίες: κατά τη μετακίνησή τους, οι δημοσιογράφοι έπρεπε να περνούν συχνά από σημεία ελέγχου των SAF, σε καθένα από τα οποία «οι δημοσιογραφικές συσκευές έπρεπε να ελεγχθούν και να επιθεωρηθούν», αναφέρει ο Αλνούρ. Το πιο ριψοκίνδυνο, ωστόσο, κομμάτι της έρευνας ήταν οι συναντήσεις με πηγές από τις SAF, καθώς «οι ίδιες οι πηγές ήταν πολύ επικίνδυνες».
Η χρήση OSINT σε περιοχές όπου η πρόσβαση είναι δύσκολη, όπως στο Σουδάν, αποτελεί «σίγουρα μια ευκαιρία, ωστόσο έχει περιορισμούς», τονίζει η Σαμπρίνα Σλιπτσένκο (Sabrina Slipchenko), η οποία καθοδήγησε αυτό το κομμάτι της έρευνας. Ερευνώντας αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (κυρίως το Telegram και το TikTok στη συγκεκριμένη περίπτωση) και χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως ο γεωεντοπισμός και ο χρονοεντοπισμός, η ομάδα του Lighthouse Reports μπόρεσε να επαληθεύσει επιθέσεις των SAF κατά των Κανάμπι, οι οποίες είχαν αναφερθεί σε συνεντεύξεις που διεξήχθησαν νωρίτερα, στο πλαίσιο του επιτόπιου ρεπορτάζ.
Προκειμένου να αποφύγουν τους κινδύνους της παραπληροφόρησης, αναφέρει η Σλιπτσένκο, χρησιμοποίησαν πληροφορίες από διαφορετικές πηγές, όπως δορυφορικές εικόνες και βάσεις δεδομένων, ώστε να διασταυρώσουν και να επαληθεύσουν τα δικά τους στοιχεία.
Μια «αόρατη» ανθρωπιστική καταστροφή
Ο σουδανικός εμφύλιος, ο οποίος έχει αναγκάσει πάνω από 13 εκατομμύρια άτομα να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, αποτελεί ενδεχομένως τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο σήμερα. Πάνω από 21 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 45% του πληθυσμού του Σουδάν, αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα πείνας, σύμφωνα με στοιχεία του Integrated Food Security Phase Classification (IPC). Παράλληλα, τόσο οι SAF όσο και οι RSF έχουν διαπράξει σειρά εγκλημάτων πολέμου κατά του άμαχου πληθυσμού, ενώ οι ΗΠΑ έχουν αναγνωρίσει τη διάπραξη γενοκτονίας από τις RSF.
Ο πόλεμος δεν λαμβάνει, ωστόσο, την προβολή που θα έπρεπε. Η Χριστίνα Ψαρρά, Γενική Διευθύντρια των Γιατρών Χωρίς Σύνορα Ελλάδας, είχε πει χαρακτηριστικά από σκηνής, στο Διεθνές Φόρουμ Δημοσιογραφίας του iMEdD τον Σεπτέμβριο 2025, μιλώντας για την επίσκεψή της στην περιοχή: «Όταν επέστρεψα, πίστευα ότι θα μιλούσα για αυτό το θέμα για πολύ καιρό. Όμως, δεν μπορούσα να βρω όχι μόνο μέσα ενημέρωσης, αλλά ούτε και ανθρώπους που να ενδιαφέρονται για το τι συνέβαινε».
Πού οφείλεται αυτή η έλλειψη προβολής; Κοινό συμπέρασμα τόσο των Σουδανών δημοσιογράφων, όσο και της Καλαϊτζή, είναι πως άλλες κρίσεις, κυρίως της Ουκρανίας και της Γάζας, φαίνεται να έχουν επισκιάσει την τραγωδία του Σουδάν. Σε αυτό, έρχονται να προστεθούν η έλλειψη πρόσβασης σε αξιόπιστες πληροφορίες για την κατάσταση εντός του Σουδάν, λέει η Τέσα Πανγκ (Tessa Pang), Υπεύθυνη Αντικτύπου στο Lighthouse Reports, αλλά και η «έλλειψη δημόσιας γνώσης και κατανόησης του πολέμου», κάτι που τα διεθνή μέσα συχνά ερμηνεύουν ως απουσία ενδιαφέροντος και κατανόησης από το κοινό.
Ο πόλεμος στο Σουδάν δεν είναι ένας ‘ξεχασμένος πόλεμος’ αλλά ένας πόλεμος που έχει παραμεληθεί σκόπιμα. Οι ζωές των Σουδανών έχουν θυσιαστεί, για να εξυπηρετηθούν εξωτερικά συμφέροντα.
Χασάν Μπερκία, δημοσιογράφος-ελεύθερος επαγγελματίας από το Σουδάν
Το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την κατάσταση στο Σουδάν, όμως, φέρει η διεθνής κοινότητα: «πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν είμαστε απλώς άμοιροι θεατές. Τα κράτη μας έχουν μια ευθύνη να βοηθήσουν να [επιλυθεί] αυτή η σύγκρουση», επισημαίνει η Καλαϊτζή. Για τον Μπερκία, «ο πόλεμος στο Σουδάν δεν είναι ένας “ξεχασμένος πόλεμος” […], αλλά ένας πόλεμος που έχει παραμεληθεί σκόπιμα. Οι ζωές των Σουδανών έχουν θυσιαστεί, για να εξυπηρετηθούν εξωτερικά συμφέροντα».
