Τι αλλάζει όταν οι δημοσιογράφοι κάνουν μια παύση από τις καθημερινές προθεσμίες και ξανασκέφτονται τη δουλειά τους; Με αφορμή την ανοιχτή πρόσκληση του Reuters Institute για τις υποτροφίες 2026-2027, μιλήσαμε με τον πρώην υπότροφο Νίκο Ευσταθίου για το τι μπορεί να προσφέρει στη δημοσιογραφία ο χρόνος, η απόσταση και η ανταλλαγή διεθνών εμπειριών.
Κεντρική εικόνα: Ευγενική παραχώρηση του Reuters Institute
Τα δημοσιογραφικά συνέδρια του 2026 που αξίζει να κάνετε «bookmark»
Από την εκμάθηση νέων εργαλείων μέχρι την αμφισβήτηση της εξουσίας και του ίδιου του ρόλου της δημοσιογραφίας, αυτό το θεματικό ημερολόγιο είναι αφιερωμένο σε διεθνή δημοσιογραφικά συνέδρια που ξεχωρίσαμε για το 2026.
Υπάρχει μια στιγμή στην πορεία πολλών δημοσιογράφων που δεν συνοδεύεται από δραματικά ξεσπάσματα ή επαγγελματική εξουθένωση. Έρχεται αθόρυβα.
Συνεχίζεις να δουλεύεις, να δημοσιεύεις, να κυνηγάς ειδήσεις. Κάπου όμως, ανάμεσα σε προθεσμίες, αλλαγές στις πλατφόρμες και αναδιαρθρώσεις στο newsroom, οι πιο ουσιαστικές ερωτήσεις αρχίζουν να ξεθωριάζουν: γιατί το κάνω αυτό; Και τι είδους δημοσιογράφος θέλω να γίνω από εδώ και πέρα;
Για ορισμένους, αυτή η στιγμή αμφιβολίας γίνεται αφορμή για να υποβάλουν αίτηση στο Πρόγραμμα Υποτροφιών του Reuters Institute, στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Η πρόσκληση για το 2026-2027 παραμένει ανοιχτή έως τις 13 Φεβρουαρίου.
Το πρόγραμμα δίνει κάτι που λείπει ολοένα και περισσότερο από τη δημοσιογραφία: χρόνο – όχι για παύση, αλλά για ουσιαστική σκέψη.
Ένα βήμα πίσω, με το βλέμμα μπροστά
Η υποτροφία συγκεντρώνει 30 δημοσιογράφους από όλο τον κόσμο, προσφέροντάς τους χώρο για έρευνα, σκέψη και ανταλλαγή ιδεών. Για τρεις ή έξι μήνες, αφήνουν πίσω την καθημερινή παραγωγή ειδήσεων και εργάζονται στην Οξφόρδη πάνω σε ένα ερευνητικό πρότζεκτ της επιλογής τους. Τα θέματα που προκύπτουν αγγίζουν τις βασικές προκλήσεις της σύγχρονης δημοσιογραφίας: εμπιστοσύνη, βιωσιμότητα, παραπληροφόρηση, σχέση με το κοινό, τεχνολογία.
Για να κατανοήσουμε τι σημαίνει αυτό στην πράξη, μιλήσαμε με τον Νίκο Ευσταθίου, δημοσιογράφο, συγγραφέα, αρχισυντάκτη του WIRED Greece (που έρχεται να προστεθεί σύντομα στο εγχώριο μιντιακό τοπίο), και υπότροφο του Reuters Institute το 2024-2025.
«Ήθελα να πάρω απόσταση από τον έντονο ρυθμό του newsroom και να σκεφτώ πιο κριτικά τι κάνουμε, πού αποτυγχάνουμε και πώς μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι», εξηγεί.
Για τον ίδιο, η υποτροφία λειτούργησε κυρίως ως εργαλείο προοπτικής.
Οι δημοσιογράφοι συχνά έχουν αμυντική στάση και αυτό μερικές φορές μάς εμποδίζει να αναγνωρίσουμε τα τυφλά μας σημεία. Ήθελα την απόσταση για να δω πιο καθαρά τα δομικά προβλήματα.
Νίκος Ευσταθίου, αρχισυντάκτης στο WIRED Greece, και πρώην υπότροφος του Reuters Institute
Ένας πιο αργός, ανθρώπινος ρυθμός
Αυτό που τον εξέπληξε περισσότερο φτάνοντας στην Οξφόρδη – πέρα από το κύρος του πανεπιστημίου – ήταν, όπως λέει, ο «ανθρώπινος ρυθμός».
«Έφτασα με σημειώσεις, πλάνα, λίστες», θυμάται. «Και τότε η διευθύντρια του προγράμματος μού είπε: “Άφησέ τα όλα αυτά στην άκρη. Τις πρώτες δύο εβδομάδες, η μόνη σου υποχρέωση είναι να περπατάς στην πόλη και να σκέφτεσαι”».
Για κάποιον συνηθισμένο στη συνεχή παραγωγή, η οδηγία ακούστηκε σχεδόν ξένη.
«Κανείς στο επάγγελμά μας δεν σου λέει να πάρεις δύο εβδομάδες μόνο για να σκεφτείς», εξηγεί.
Παράλληλα, οι υπότροφοι συμμετέχουν σε σεμινάρια και συζητήσεις με διακεκριμένους δημοσιογράφους, αρχισυντάκτες, στελέχη του κλάδου και ακαδημαϊκούς από όλο τον κόσμο. Το πρόγραμμα δεν λειτουργεί μόνο ως μαθησιακή εμπειρία, αλλά ως χώρος όπου τα ζητήματα και οι λύσεις που έχουν μεγαλύτερη σημασία για τη δημοσιογραφία καθορίζονται από τους ίδιους τους δημοσιογράφους. Όπως επεσήμανε η Mitali Mukherjee, διευθύντρια του Reuters Institute for the Study of Journalism, σε πρόσφατη συνέντευξη σχετικά με τους λόγους για τους οποίους οι δημοσιογράφοι πρέπει να υποβάλουν αίτηση για τις υποτροφίες: «Η απάντηση στα προβλήματα του κλάδου θα έρθει από τους ίδιους τους δημοσιογράφους» – μια αντίληψη που διατρέχει ολόκληρο το πρόγραμμα.
Έφτασα με σημειώσεις, πλάνα, λίστες. Και τότε η διευθύντρια του προγράμματος μού είπε: ‘Άφησέ τα όλα αυτά στην άκρη. Τις πρώτες δύο εβδομάδες, η μόνη σου υποχρέωση είναι να περπατάς στην πόλη και να σκέφτεσαι’.
Νίκος Ευσταθίου, αρχισυντάκτης στο WIRED Greece, και πρώην υπότροφος του Reuters Institute
Μαθαίνοντας τη δημοσιογραφία μέσα από άλλες πραγματικότητες
Οι υπότροφοι ζουν και εργάζονται μαζί με δημοσιογράφους από διαφορετικά μέσα: δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, ερευνητικά δίκτυα, τοπικά newsroom, ψηφιακές startups.
Ένα από τα πιο καθοριστικά για εκείνον στιγμιότυπα ήταν ένα σεμινάριο με τον Lewis Denison, έναν νεαρό πολιτικό συντάκτη του ITV News που είχε δημιουργήσει στο TikTok ένα από τα πιο επιτυχημένα vertical video προϊόντα ειδήσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Δεν έμοιαζε ούτε ακουγόταν σαν ο παραδοσιακός πολιτικός συντάκτης, κι όμως έφτανε σε εκατομμύρια, έθετε δύσκολες ερωτήσεις και έκανε ποιοτική δημοσιογραφία. Με ανάγκασε να ξανασκεφτώ πώς τοποθετούμε τη δημοσιογραφία σε σχέση με το περιεχόμενο».
Μια ακόμη κομβικής σημασίας στιγμή ήταν η παρουσίαση της Jazmín Acuña, υπότροφου από την Παραγουάη, που μίλησε για το El Surti, ένα μέσο προσανατολισμένο στα social και στον ουσιαστικό αντίκτυπο, το οποίο είχε ιδρύσει η ίδια. Το μέσο μετρά την επιτυχία όχι σε κλικ, αλλά σε πραγματικά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής πολιτικής.
«Ήταν μια στιγμή αισιοδοξίας», λέει ο Ευσταθίου. «Απέδειξε ότι η δημοσιογραφία μπορεί να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματική, βιώσιμη και συνεπής. Δεν είναι κάτι θεωρητικό, συμβαίνει ήδη».
Ένα δημόσια διαθέσιμο workshop για να κάνετε άφοβα ρεπορτάζ για την τεχνητή νοημοσύνη
Το Pulitzer Center ξεκίνησε ένα ανοιχτό διαδικτυακό πρόγραμμα που βοηθά τους δημοσιογράφους να κατανοήσουν την τεχνολογική εξέλιξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Τοπική έρευνα, παγκόσμια σημασία
Κατά τη διάρκεια της υποτροφίας του, ο Ευσταθίου επικεντρώθηκε στις δασικές πυρκαγιές και την παραπληροφόρηση, διερευνώντας πώς γεννιούνται θεωρίες συνωμοσίας και κενά πληροφόρησης σε ακραία καιρικά φαινόμενα και πώς η δημοσιογραφία μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικότερα.
Το πρότζεκτ βασίστηκε στην Ελλάδα, μελετώντας τις πυρκαγιές της Δαδιάς το 2023, και επεκτάθηκε σε μελέτες περιπτώσεων στις ΗΠΑ (Λος Άντζελες, 2025), στην Τουρκία (Μαρμαρίς, 2021) και στη Χιλή (Βαλπαραΐσο, 2024).
«Συνειδητοποίησα ότι οι πυρκαγιές είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην παραπληροφόρηση», εξηγεί. «Και τα newsroom συχνά δεν είναι προετοιμασμένα. Συνεχίζουμε να επανεφευρίσκουμε τον τροχό αντί να έχουμε έναν οδηγό».
Ένα από τα πιο σημαντικά αποτελέσματα της έρευνάς του ήταν η δημιουργία πρακτικών εργαλείων για τα newsroom, με έμφαση στην προετοιμασία, τον τρόπο παρουσίασης, την οπτική αφήγηση, τη χρήση δορυφορικών δεδομένων και τη γνώση της τοπικής πραγματικότητας – όλα με στόχο να αντιμετωπίζεται η παραπληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο, εκεί που εξαπλώνεται. Μέρος αυτής της προσπάθειας ήταν και o επανασχεδιασμός του τρόπου επικοινωνίας της επαλήθευσης των γεγονότων.
«Πολύ συχνά, η επαλήθευση των γεγονότων απευθύνεται σε άτομα που ήδη μας εμπιστεύονται», σημειώνει ο Ευσταθίου. «Αλλά αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε τις θεωρίες συνωμοσίας, πρέπει να απευθυνθούμε στο κοινό που είναι πραγματικά ευάλωτο σε αυτές – και όχι να το γελοιοποιούμε».
Μία από τις πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις ήταν το Βαλπαραΐσο της Χιλής: οι πρώιμοι ισχυρισμοί ότι οι ίδιοι οι πυροσβέστες είχαν ξεκινήσει τις φωτιές αρχικά απορρίφθηκαν ως θεωρίες συνωμοσίας για να αποδειχθούν αργότερα αληθείς.
Πήγα κουρασμένος. Επέστρεψα πιστεύοντας και πάλι ότι η δημοσιογραφία έχει σημασία και ότι αν της δώσουμε την αξία που χρειάζεται τώρα, δεν θα επιβιώσει απλώς. Μπορεί να ανθίσει.
Νίκος Ευσταθίου, αρχισυντάκτης στο WIRED Greece, και πρώην υπότροφος του Reuters Institute
Η αξία της υποτροφίας για τα μέσα
Ο Ευσταθίου τονίζει επίσης τη σημασία της υποτροφίας για τα ίδια τα μέσα.
«Οι διευθυντές πρέπει να ενθαρρύνουν τους δημοσιογράφους τους να κάνουν αίτηση», λέει. «Η αξία που επιστρέφει είναι πολλαπλάσια».
Για τον ίδιο, η επιστροφή από την Οξφόρδη συνέπεσε με την ευκαιρία να στήσει το WIRED Greece από την αρχή.
Όπως εξηγεί, η υποτροφία τον εξόπλισε με στρατηγική σκέψη, ένα παγκόσμιο δίκτυο συνεργατών και πρακτικά εργαλεία – από ενσωμάτωση AI και μεθοδολογίες OSINT έως σύγχρονες πρακτικές fact-checking.
«Χωρίς αυτή την εμπειρία δεν θα ήμουν έτοιμος», παραδέχεται. «Τώρα νιώθω πλήρως προετοιμασμένος για αυτή τη νέα πρόκληση».
Πάνω απ’ όλα, επέστρεψε με κάτι πιο δύσκολο να μετρηθεί: αισιοδοξία.
«Πήγα κουρασμένος», λέει. «Επέστρεψα πιστεύοντας ξανά ότι η δημοσιογραφία έχει σημασία και ότι αν της δώσουμε την αξία που χρειάζεται τώρα, δεν θα επιβιώσει απλώς. Μπορεί να ανθίσει».
Σκέφτεστε να κάνετε αίτηση;
Οι αιτήσεις για το Πρόγραμμα Υποτροφιών του Reuters Institute για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 κλείνουν στις 13 Φεβρουαρίου 2026.
Για να συμμετάσχετε, χρειάζεται να ετοιμάσετε:
- Μία σελίδα με την πρόταση του έργου που θέλετε να ερευνήσετε
- Μία σελίδα με μια σύντομη εξήγηση για το γιατί αυτή η στιγμή είναι σημαντική για εσάς
- Ένα βιογραφικό δύο σελίδων με συνδέσμους σε δημοσιευμένο έργο
- Δύο επαγγελματικές συστάσεις
Οι υποτροφίες διαρκούν τρείς ή έξι μήνες και ξεκινούν τον Οκτώβριο, τον Ιανουάριο ή τον Απρίλιο.
Οι περισσότερες υποτροφίες καλύπτουν πλήρως τα δίδακτρα, τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής. Οι υπότροφοι λαμβάνουν μηνιαίο επίδομα 2.000 λιρών και κατά τη διάρκεια του προγράμματος αναμένεται να απέχουν από επαγγελματική εργασία.
Μπορείτε να δείτε περισσότερα έργα προηγούμενων υπότροφων εδώ.
Μάθετε περισσότερα για το πρόγραμμα συμμετέχοντας στο Zoom webinar την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου.
