H διευθύντρια ειδήσεων του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Γροιλανδίας μιλά στο iMEdD, εν μέσω ειδησεογραφικής ησυχίας, για τις καθημερινές προκλήσεις της τοπικής δημοσιογραφίας, ιδίως όταν ο υπόλοιπος πλανήτης περιμένει τα νέα.
Μετάφραση: Λάμπρος Συναρίδης
Κεντρική εικόνα: Ευγένιος Καλοφωλιάς
Την έκτη μέρα της εργασίας της ως διευθύντρια ειδήσεων του Kalaallit Nunaata Radioa (KNR), του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Γροιλανδίας, η Ιρίνε Γέπσον (Irene Jeppson) δέχθηκε ένα τηλεφώνημα. Γνώριζε, άραγε, ότι ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ θα ερχόταν στη Γροιλανδία την επόμενη μέρα;
Στην αρχή, η Γέπσον δεν ήταν σίγουρη, όπως δήλωσε στο iMEdD μέσω βιντεοκλήσης, πόσο σημαντική είδηση θα μπορούσε να είναι αυτή η επίσκεψη. Επίσης, ήταν 6 Ιανουαρίου, η γιορτή των Θεοφανίων, ημιαργία για την αίθουσα σύνταξης, με μόνο άλλα δύο μέλη της δημοσιογραφικής ομάδας παρόντα.
Η Γέπσον είχε αναλάβει τον δημόσιο φορέα σε μια περίοδο αναταραχής και ήθελε να διαχειριστεί τους πόρους της προσεκτικά· οι πολλαπλές παραιτήσεις και η δυσαρέσκεια των εργαζομένων είχαν αποδυναμώσει τη δίγλωσση (δανικά και γροιλανδικά) αίθουσα σύνταξης.
«Κυνηγώντας» την αποκλειστικότητα
Η Γέπσον αποφάσισε να πάει στο αεροδρόμιο του Νουούκ, της πρωτεύουσας της Γροιλανδίας, για να ελέγξει το πρόγραμμα πτήσεων. Πράγματι, μια πτήση από την Αμερική ήταν προγραμματισμένη να προσγειωθεί την επόμενη μέρα. Μετά από σειρά τηλεφωνημάτων στην πόλη, η Γέπσον και η ομάδα της επιβεβαίωσαν ότι, όντως, ο μεγαλύτερος γιος του προέδρου των ΗΠΑ επρόκειτο να επισκεφθεί τη Γροιλανδία.
Στη συνέχεια, τους δημοσιογράφους απασχόλησε εάν αυτό ήταν μια είδηση «έκτακτης επικαιρότητας». Αποφάσισαν ότι ήταν «στο περίπου» αξιοσημείωτη έκτακτη είδηση. Έτσι, λέει η Γέπσον, έγραψαν απλώς ένα μικρό θέμα για την ιστοσελίδα. Έπειτα, πήγαν όλοι σπίτι τους, μη γνωρίζοντας ότι το KNR είχε μόλις βγάλει μια τεράστια είδηση.
«Μετά άρχισαν να χτυπούν τηλέφωνα και email, και μείναμε άναυδοι», θυμάται η Γέπσον. «Τα μέσα ενημέρωσης από όλο τον κόσμο “τρελάθηκαν”. Όλοι μας καλούσαν [και μας ρωτούσαν] “μπορείτε να κάνετε μια συνέντευξη σε μισή ώρα, ζωντανά;”»
Από την ημέρα που ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ προσγειώθηκε στη Γροιλανδία, αναφέρει η Γέπσον, όλα άλλαξαν για τους δεκάδες δημοσιογράφους που εργάζονται στη χώρα. Ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία έφτασαν μαζικά στο Νουούκ, μαζί με ατελείωτα αιτήματα για βοήθεια, πλάνα, ανάγκες για τοπικούς συνεργάτες (fixers) ή σχολιαστές.
«Ήμαστε όλοι λίγο σοκαρισμένοι», λέει η Γέπσον στο iMEdD. «Έτσι, από νωρίς, αποφάσισα να πω “όχι” σε όλους: εάν χρειάζεται να σώσω τον εαυτό μου και να προστατεύσω τους συναδέλφους μου, πρέπει να πράξω αναλόγως». Αναφέρει ότι, παρόλο που τα αιτήματα δεν έχουν σταματήσει, έχει μιλήσει, καθόλη τη διάρκεια του έτους, μόνο σε ελάχιστους δημοσιογραφικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του iMEdD.
Τα μέσα ενημέρωσης από όλο τον κόσμο “τρελάθηκαν”. Όλοι μας ρωτούσαν “μπορείτε να κάνετε μια συνέντευξη σε μισή ώρα, ζωντανά;”»
Ιρίνε Γέπσον, διευθύντρια ειδήσεων του KNR
«Ήμαστε όλοι λίγο σοκαρισμένοι», λέει η Γέπσον στο iMEdD. «Έτσι, από νωρίς, αποφάσισα να πω “όχι” σε όλους: εάν χρειάζεται να σώσω τον εαυτό μου και να προστατεύσω τους συναδέλφους μου, πρέπει να πράξω αναλόγως». Αναφέρει ότι, παρόλο που τα αιτήματα δεν έχουν σταματήσει, έχει μιλήσει, καθόλη τη διάρκεια του έτους, μόνο σε ελάχιστους δημοσιογραφικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του iMEdD.
Γλωσσικά και οικονομικά εμπόδια
Η Γέπσον θα προτιμούσε να μην αρνείται τόσα πολλά αιτήματα, αλλά όταν πήγε στο KNR, το οποίο έχει ως κύριο, άμεσο χρηματοδότη την κυβέρνηση της Γροιλανδίας, ήξερε ότι έμπαινε σε μια περίπλοκη κατάσταση.
Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας είχε περάσει από διάφορα κύματα τα τελευταία χρόνια: η κάλυψη συρρικνώθηκε, το δανικό πρόγραμμα του ραδιοφώνου έκλεισε, υψηλόβαθμα στελέχη έρχονταν και παρέρχονταν, και οι ελλείψεις προσωπικού, σε συνδυασμό με την εξουθένωση των ρεπόρτερ, ήταν χρόνια προβλήματα.
Εν τω μεταξύ, η σημασία του φορέα για τους ντόπιους είναι τόσο μεγάλη που, ως αιτία για υπουργική παραίτηση το 2023, είχε αναφερθεί η έλλειψη δημοσιογράφων με γνώση γροιλανδικών στο KNR.
Εκείνη την εποχή, η Γέπσον ήταν επικεφαλής του τμήματος επικοινωνίας της κυβέρνησης της Γροιλανδίας. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας που είχε βγει εκτός δημοσιογραφικού χώρου, οι δύο μοναδικές εφημερίδες της χώρας είχαν συγχωνευθεί σε μία και είχαν προσθέσει συνδρομή στην ιστοσελίδα τους, ενώ το μοναδικό τοπικό περιοδικό είχε, επίσης, κλείσει.
«Σκεφτόμουν ότι κάποιος πρέπει να κάνει κάτι – και ίσως μου αρέσει λίγο η χαοτική ζωή, μου αρέσει να διαχειρίζομαι πολλά πράγματα ταυτόχρονα», λέει η Γέπσον, εξηγώντας γιατί επέλεξε να επιστρέψει στην δημοσιογραφία.
Τοπική δημοσιογραφία για το δημόσιο συμφέρον
Η Γέπσον μεγάλωσε στη μικρή βόρεια πόλη Κασιγιάνγκουιτ (με πληθυσμό 1.000 κατοίκους), της οποίας το λιμάνι έμενε αποκομμένο από την υπόλοιπη χώρα κατά τη διάρκεια του μακρόσυρτου χειμώνα λόγο πάγου. Ακόμα και σήμερα, μόνο με ελικόπτερο μπορεί κανείς να φτάσει στην πόλη τον χειμώνα. Θυμάται ότι η λήψη ειδήσεων από άλλες χώρες, ακόμη και από άλλες πόλεις της Γροιλανδίας, ήταν δύσκολη.
«Είχαμε μόνο το ραδιόφωνο. Περιμέναμε μια εβδομάδα, για να μάθουμε νέα από τη Δανία στην τηλεόραση. Έτσι, όταν ακούγαμε τις ειδήσεις στο ραδιόφωνο, δεν μιλούσε κανένας», ανακαλεί η Γέπσον, η οποία τώρα είναι στα 50 της. «Τώρα, μπορούμε να μαθαίνουμε νέα από τη Δανία και μπορούμε να βλέπουμε CNN και BBC, αλλά αναλογίζομαι τους ηλικιωμένους στη Γροιλανδία, οι οποίοι μιλούν μόνο γροιλανδικά και δεν καταλαβαίνουν δανικά ή αγγλικά. Το KNR μπορεί να “μιλήσει” άμεσα σε αυτούς τους ανθρώπους, επειδή οι ειδήσεις μας απευθύνονται στους Γροιλανδούς».
Η Γέπσον λέει ότι οι τοπικές ειδήσεις είναι ζωτικής σημασίας για κάθε κοινωνία· για τους περίπου 57.000 κατοίκους της Γροιλανδίας, είναι ακόμη πιο κρίσιμες, επειδή οι ξένοι δημοσιογράφοι δεν μιλούν την τοπική γλώσσα.
«Πολλοί από τους [ξένους] δημοσιογράφους πετούν στη Γροιλανδία, μένουν για δυο-τρεις μέρες και φεύγουν πάλι. Και μιλούν λες και βρίσκονται εδώ 20 χρόνια και γνωρίζουν τα πάντα. Και τα δανικά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν συνέχεια τις ίδιες και τις ίδιες πηγές. Δεν μιλούν πράγματι για τους Γροιλανδούς».
Μια αντισυμβατική προσέγγιση
Προκειμένου να καλύψει τον συνεχή καταιγισμό ειδήσεων το 2025, η Γέπσον λέει ότι έπρεπε να είναι εφευρετική, για να εξασφαλίζει αποκλειστικότητες και να δίνει προτεραιότητα σε θέματα που άλλα ειδησεογραφικά κανάλια δεν μπορούν να καλύψουν.
«Δεν μπορούμε να είμαστε σαν τα δανικά ή τα ξένα μέσα ενημέρωσης. Δεν μπορούμε να στεκόμαστε έξω από το ξενοδοχείο περιμένοντας τους ανθρώπους να βγουν, αλλά μπορούμε να είμαστε διαφορετικοί και να έχουμε επικοινωνία με τους Γροιλανδούς», λέει η Γέπσον.
Το Νουούκ είναι τόσο μικρό που η Γέπσον μπορεί να ακούσει πότε προσγειώνεται ένα αεροπλάνο από το σπίτι της. Όταν συμβαίνει αυτό, αρπάζει το τηλέφωνό της, ελέγχει το Flight Radar, για να δει αν χρειάζεται να προλάβει την τελευταία άφιξη, και μετά επιστρέφει στο κρεβάτι της.
Όταν ο προϋπολογισμός της δεν της επέτρεπε να ταξιδέψει στις ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2026, για να καλύψει την επίσκεψη της Βίβιαν Μότσφελντ (Vivian Motzfeldt), υπουργού Εξωτερικών της Γροιλανδίας, έπεισε την υπουργό να συμφωνήσει σε μια βιντεοκλήση που έβγαλε συναίσθημα: «Ρωτήσαμε την υπουργό Εξωτερικών της Γροιλανδίας: “μπορούμε να σας κάνουμε μια κλήση στο [Facebook] Messenger, όταν βγείτε από τη συνάντηση με τον [Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ] Τζέι Ντι Βανς και τον [Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ] Μάρκο Ρούμπιο;”. Και έκλαιγε όταν βγήκε έξω».
Παρομοίως, το KNR εξασφάλισε μια αποκλειστική δήλωση από τον Βασιλιά της Δανίας, όταν επισκέφθηκε το απομακρυσμένο δυτικό νησί Μανίιτσοκ τον Φεβρουάριο. Τα υπόλοιπα μέσα ενημέρωσης είχαν καταφέρει να τον ακολουθήσουν στο Νουούκ, αλλά μόνο το KNR έχει ένα άτομο που ζει στο νησί και είναι ρεπόρτερ, παραγωγός και τεχνικός.
Η Γέπσον αναφέρει πως υπό ιδανικές συνθήκες, θα είχε έξι έως εννέα περισσότερους δημοσιογράφους πλήρους απασχόλησης στην αίθουσα σύνταξης, για να καλύπτουν τη χώρα και για να έχει το προσωπικό μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Αυτή τη στιγμή, οκτώ έως δέκα άτομα –εκ των οποίων μόνο οι μισοί είναι εκπαιδευμένοι δημοσιογράφοι– συμμετέχουν στην πρωινή σύσκεψη. Σε καθημερινή βάση, πρέπει να γεμίζουν τρία ραδιοφωνικά δελτία ειδήσεων και ένα τηλεοπτικό βραδινό δελτίο, παράλληλα με την ενημέρωση της ιστοσελίδας.
Δεν μπορούμε να είμαστε σαν τα δανικά ή τα ξένα μέσα ενημέρωσης. Δεν μπορούμε να στεκόμαστε έξω από το ξενοδοχείο περιμένοντας τους ανθρώπους να βγουν, αλλά μπορούμε να είμαστε διαφορετικοί και να έχουμε επικοινωνία με τους Γροιλανδούς.
Ιρίνε Γέπσον, διευθύντρια ειδήσεων του KNR
Τελείωσε, άραγε;
Σήμερα, μετά από περισσότερο από έναν «τρελό» χρόνο, το Νουούκ είναι άδειο από ξένους ανταποκριτές που αναζητούν δηλώσεις στα αγγλικά. Σε ένα επόμενο σημείωμα προς το iMEdD, η Γέπσον γράφει ότι μόνο τα δύο μεγάλα δανικά μέσα ενημέρωσης παραμένουν στην πόλη. Η ίδια, που δεν έχει πάρει καθόλου άδεια από τότε που ανέλαβε τον ρόλο της, σχεδιάζει να κάνει μεγάλες διακοπές τον Μάιο.
Πάντως, παρόλο που οι μέρες είναι μεγαλύτερες, πιο ηλιόλουστες και πιο ήρεμες, λέει ότι μια σκιά εξακολουθεί να πλανάται πάνω από τα κεφάλια των Γροιλανδών.
«Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον καθημερινό δημόσιο διάλογο», γράφει. «Νομίζω ότι πολλοί από εμάς απλώς αναμένουμε πότε ο Ντόναλντ Τραμπ θα εστιάσει ξανά στη Γροιλανδία».
