Οι έξι νικήτριες έρευνες αναδεικνύουν ό,τι καλύτερο παρήγαγε η ανεξάρτητη δημοσιογραφία στην Ευρώπη σε μια δύσκολη χρονιά για τους θεσμούς και τη δημοκρατία.
Πώς ορίζεται η σπουδαία δημοσιογραφία το 2026;
Οι φετινοί νικητές του European Press Prize δίνουν τη δική τους απάντηση: πολυετείς έρευνες που αναζητούν επίμονα λογοδοσία, ρεπορτάζ που ακολουθούν τα στοιχεία πέρα από σύνορα, δημοσιογραφικές ομάδες που εξετάζουν κριτικά τις νέες τεχνολογίες, καταγράφουν το ανθρώπινο κόστος του πολέμου και της μετανάστευσης και φέρνουν στο φως όσα κάποιοι θα προτιμούσαν να μείνουν στο σκοτάδι.
Τα βραβεία European Press Prize 2026, που ανακοινώθηκαν στις 3 Ιουνίου 2026 στη Λισαβόνα, τιμούν τη δημοσιογραφία που επιμένει να θέτει δύσκολα ερωτήματα και να αναζητά τεκμηριωμένες απαντήσεις. Ανάμεσα σε περισσότερες από 800 συμμετοχές από 44 χώρες, οι νικητές των πέντε κατηγοριών και του Ειδικού Βραβείου ξεχώρισαν για την επιμονή, το θάρρος και την προσήλωσή τους στο δημόσιο συμφέρον, στοιχεία που βρίσκονται στον πυρήνα της ποιοτικής δημοσιογραφίας στην Ευρώπη σήμερα.
«What the wounds are telling us» (Τι αποκαλύπτουν τα τραύματα)
Το βραβείο Διακεκριμένου Ρεπορτάζ απονεμήθηκε στους Μάουντ Έφτινγκ (Maud Effting) και Βίλεμ Φένστρα (Willem Feenstra) της ολλανδικής de Volkskrant για την έρευνα What the Wounds Are Telling Us. Για μήνες, οι δύο δημοσιογράφοι συγκέντρωσαν μαρτυρίες από γιατρούς που εργάστηκαν στη Γάζα, καθώς και εκατοντάδες φωτογραφίες, βίντεο, ακτινογραφίες και ιατρικά αρχεία. Μέσα από αυτό το υλικό επιχείρησαν να απαντήσουν σε ένα δύσκολο αλλά αναπόφευκτο ερώτημα: τι αποκαλύπτουν τα ίδια τα τραύματα για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ο πόλεμος;
Τι είπε η κριτική επιτροπή:
«Εξαιρετικά εντυπωσιακή έρευνα, που συνδυάζει τη συλλογή δεδομένων με βαθιά ανθρώπινες αφηγήσεις για τους γιατρούς. Η ανάδειξή τους ως οι “τελευταίοι διεθνείς αυτόπτες μάρτυρες” είναι ιδιαίτερα σημαντική. Πρόκειται για μια πολύ αυστηρά τεκμηριωμένη έρευνα, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση είναι σχεδόν αδύνατη».
«Mole or cancer? The algorithm that gets one in three melanomas wrong and erases patients with dark skin» (Σπίλος ή καρκίνος; Ο αλγόριθμος που διαγιγνώσκει λάθος ένα στα τρία μελανώματα και “αγνοεί” ασθενείς με σκούρο δέρμα)
Το βραβείο Καινοτομίας απονεμήθηκε στην ισπανική ομάδα CIVIO για την έρευνα γύρω από ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται στη δημόσια υγεία για την ανίχνευση καρκίνου του δέρματος. Η έρευνα αποκάλυψε ότι ο αλγόριθμος είχε εκπαιδευτεί σχεδόν αποκλειστικά σε εικόνες ατόμων με λευκό δέρμα, ενώ παρουσίαζε σημαντικές αστοχίες στη διάγνωση μελανωμάτων.
Πέρα από τη συγκεκριμένη περίπτωση, οι δημοσιογράφοι ανέδειξαν ένα ευρύτερο ζήτημα: την ολοένα αυξανόμενη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στη δημόσια διοίκηση χωρίς επαρκή έλεγχο, διαφάνεια ή ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών που επηρεάζονται από τις αποφάσεις τους.
Τι είπε η κριτική επιτροπή:
«Εξαιρετική δουλειά. Ένα υποδειγματικό παράδειγμα ερευνητικής δημοσιογραφίας δεδομένων με ξεκάθαρη μεθοδολογία. H CIVIO είναι γνωστό για τις έρευνές του γύρω από τη διαφάνεια των αλγορίθμων και επιβεβαιώνει και αυτή τη φορά τη φήμη του. Η χρησιμότητα της δουλειάς τους είναι αδιαμφισβήτητη».
«The Brother D conspiracy – Exposing an international child abuse cover-up that left children in Africa exposed to a predator for decades» (Η συνωμοσία του Αδελφού D – Η αποκάλυψη μιας διεθνούς συγκάλυψης παιδικής κακοποίησης που άφησε παιδιά στην Αφρική εκτεθειμένα σε έναν θύτη για δεκαετίες)
Το βραβείο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας απονεμήθηκε στον Ιρλανδό δημοσιογράφο Μάικλ Ο’Φάρελ (Michael O’Farrell) για το The Brother D Conspiracy, μια έρευνα που χρειάστηκε σχεδόν δέκα χρόνια για να ολοκληρωθεί.
Η έρευνα αποκάλυψε πώς μέλη θρησκευτικού τάγματος στην Ιρλανδία συγκάλυψαν επί δεκαετίες περιστατικά κακοποίησης παιδιών, επιτρέποντας στον δράστη να συνεχίσει τη δράση του ακόμη και μετά τη μεταφορά του στην Αφρική. Χάρη στην επίμονη δημοσιογραφική έρευνα, μια υπόθεση που είχε θαφτεί για χρόνια ήρθε τελικά στο φως.
Τι είπε η κριτική επιτροπή:
«Εξαιρετική δουλειά από ένα τοπικό μέσο με τεράστιο αντίκτυπο, αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας και επίμονης ερευνητικής προσπάθειας. Η αδιάκοπη εστίαση σε ένα τόσο σημαντικό ζήτημα είναι αυτό που τελικά φέρνει αλλαγή και αξίζει ιδιαίτερης αναγνώρισης».
«Unaccompanied children sleep on the floor in shifts in Greece’s ‘Model Camps’. The EU is aware» (Ασυνόδευτα παιδιά κοιμούνται στο πάτωμα σε βάρδιες στα «πρότυπα» camps της Ελλάδας. Η ΕΕ γνωρίζει)
Το βραβείο Μεταναστευτικής Δημοσιογραφίας απονεμήθηκε σε μια διασυνοριακή συνεργασία δημοσιογράφων από την Ελλάδα και την Ελβετία, η οποία διερεύνησε τις συνθήκες διαβίωσης ασυνόδευτων ανηλίκων σε προσφυγικές δομές στα ελληνικά νησιά.
Αξιοποιώντας εσωτερικά έγγραφα ευρωπαϊκών θεσμών, αιτήματα πρόσβασης σε δημόσια πληροφορία και μαρτυρίες από παιδιά, εργαζόμενους και νομικούς, η έρευνα κατέγραψε περιστατικά ακραίου συνωστισμού, ανεπαρκούς φροντίδας και σοβαρών ελλείψεων σε βασικές υπηρεσίες.
Τι είπε η κριτική επιτροπή:
«Μια άρτια εκτελεσμένη έρευνα που θα αποτελέσει σημαντικό τεκμήριο για την κατανόηση αυτής της περιόδου στο μέλλον. Η θεσμική διάσταση της δημοσιογραφίας είναι ισχυρή, με αποκαλυπτικές και συχνά σκληρές καταγραφές που δείχνουν με πόσους τρόπους μπορούν να αποτύχουν τα συστήματα προστασίας των αιτούντων άσυλο παιδιών».
«Not again!» (Όχι πάλι!)
Το βραβείο Δημόσιου Διαλόγου απονεμήθηκε στη Γερμανίδα δημοσιογράφο Κέρστιν Κόλενμπεργκ (Kerstin Kohlenberg) για το άρθρο Not Again!. Αντλώντας από την εμπειρία της ως ανταποκρίτρια στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Κόλενμπεργκ εξετάζει τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που ευνοούν την άνοδο του λαϊκισμού και της ακροδεξιάς στη Γερμανία, εντοπίζοντας ομοιότητες με όσα προηγήθηκαν στις ΗΠΑ.
Τι είπε η κριτική επιτροπή:
«Ένα εξαιρετικά καλά τεκμηριωμένο κείμενο που πραγματικά σε βάζει σε σκέψη. Η δημοσιογράφος έχει εξαιρετική ματιά στη λεπτομέρεια, όταν αποδίδει τους χαρακτήρες, ενώ το θέμα ξεπερνά τα σύνορα και αφορά πολλές διαφορετικές χώρες».
«Killing for the photo» (Σκοτώνοντας για μια φωτογραφία)
Το Ειδικό Βραβείο απονεμήθηκε στην Κροάτισσα δημοσιογράφο Μπάρμπαρα Ματέιτσιτς (Barbara Matejčić) για την έρευνα Killing for the Photo.
Αφετηρία της ήταν μία από τις πιο γνωστές φωτογραφίες του πολέμου στη Βοσνία, η οποία δημοσιεύθηκε διεθνώς το 1993 και βραβεύτηκε με World Press Photo. Τρεις δεκαετίες αργότερα, η Ματέιτσιτς επανεξέτασε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραβήχτηκε η εικόνα, αναζητώντας απαντήσεις σε ερωτήματα που παρέμεναν αναπάντητα για χρόνια: ποια ήταν η σχέση φωτογράφου και δράστη; Πώς κατέστη δυνατή η καταγραφή μιας εκτέλεσης σε τόσα διαδοχικά καρέ; Και ποιος ήταν ο ρόλος της κάμερας σε όσα συνέβησαν;
Τι είπε η κριτική επιτροπή:
«Μια συναρπαστική ιστορία που φωτίζει πτυχές που δεν είχαν διερευνηθεί για δεκαετίες. Μια εντυπωσιακή δημοσιογραφική προσπάθεια, σπάνιας δύναμης και σημασίας, με άψογη αφήγηση και εξαιρετική δραματουργία».
Σχολιάζοντας τα φετινά βραβευμένα έργα, η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, Ναταλί Νουγκαρέντ (Natalie Nougayrède), τα χαρακτήρισε:
ένα εμπνευσμένο δείγμα επίμονης και βαθιά προσανατολισμένης στο δημόσιο συμφέρον δημοσιογραφίας, που βοηθά το κοινό να κατανοήσει σύνθετες πραγματικότητες σε μια εποχή συνεχών ανατροπών και μετασχηματισμών.
Κάθε βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 10.000 ευρώ, με στόχο να στηρίξει νέα δημοσιογραφικά εγχειρήματα και να συμβάλει περαιτέρω στον εμπλουτισμό του ευρωπαϊκού δημοσιογραφικού τοπίου.
Ο πλήρης κατάλογος των νικητών και των φιναλίστ είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα του European Press Prize.
Σχετικά με το European Press Prize
Το European Press Prize έχει ως στόχο να αναδείξει την αριστεία στην ευρωπαϊκή δημοσιογραφία και να προωθήσει τη διαφάνεια και την ανεξάρτητη ενημέρωση για κρίσιμα ζητήματα, και υποστηρίζεται από διάφορα ιδρύματα που στοχεύουν στην προώθηση της ανεξάρτητης ποιοτικής δημοσιογραφίας στην Ευρώπη: Stichting Democratie en Media, Stichting Veronica, Jyllands-Posten Fonden, Politiken Fonden, The Scott Trust, Robert Bosch Foundation, iMEdD – Incubator for Media Education and Development, The Irish Times Trust και Media Development Investment Fund.
